કચ્છમાં જળસંરક્ષણને મળશે નવી દિશા, દામજીભાઈ એકરવાલાની સ્મૃતિમાં ‘જલ-મિત્ર’ અભિયાન
કચ્છ જેવા પાણીની અછત ધરાવતા વિસ્તારમાં જળસંરક્ષણનું મહત્વ ખૂબ વધારે છે. વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ, પાણીનો કરકસરપૂર્વક ઉપયોગ અને ભવિષ્ય માટે જળસ્રોતોને સુરક્ષિત રાખવા માટે સતત લોકજાગૃતિ જરૂરી છે. આ દિશામાં કચ્છમાં જળસંરક્ષણ સાથે જોડાયેલી એક નવી પહેલ સામે આવી છે.
જળસંરક્ષણના ક્ષેત્રે કાર્ય કરનાર દામજીભાઈ એકરવાલાની સ્મૃતિને કેન્દ્રમાં રાખીને ‘જલ-મિત્ર’ સ્કૂલ વોટર ઓડિટ અભિયાન શરૂ કરવાની પહેલ કરવામાં આવી છે. આ પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ શાળાના વિદ્યાર્થીઓને પાણીના મહત્વ સાથે જોડવાનો અને શાળા સ્તરેથી જ પાણી બચાવવાની ટેવ વિકસાવવાનો છે.
શાળાઓમાં પાણીના ઉપયોગ પર થશે ધ્યાન
‘જલ-મિત્ર’ અભિયાન હેઠળ શાળાઓમાં પાણીનો ઉપયોગ કેવી રીતે થાય છે તેની સમજ મેળવવા પર ભાર મૂકવામાં આવશે. પાણી ક્યાં વપરાય છે, ક્યાં બગાડ થવાની શક્યતા છે અને પાણીનો ઉપયોગ વધુ અસરકારક રીતે કેવી રીતે કરી શકાય તેવા મુદ્દાઓ વિદ્યાર્થીઓ સમક્ષ લાવવામાં આવશે.
આ પ્રકારની પ્રવૃત્તિથી વિદ્યાર્થીઓ માત્ર પાણી બચાવવાની વાત સાંભળશે નહીં, પરંતુ પોતાના આસપાસના પાણીના વપરાશને સમજવાની તક પણ મેળવી શકશે.
વિદ્યાર્થીઓ બનશે જળસંરક્ષણના સંદેશવાહક
જળસંરક્ષણને માત્ર સરકારી તંત્ર કે કોઈ એક સંસ્થાની જવાબદારી ન રાખીને સમાજના દરેક વર્ગ સુધી પહોંચાડવાની જરૂરિયાત છે. તેમાં વિદ્યાર્થીઓની ભૂમિકા પણ મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
શાળામાં પાણી બચાવવાની ટેવ વિકસાવ્યા બાદ વિદ્યાર્થીઓ આ સંદેશ પોતાના પરિવાર અને આસપાસના લોકો સુધી પહોંચાડી શકે છે. નાની ઉંમરથી પાણીનું મહત્વ સમજવાથી ભવિષ્યમાં પાણીના સંરક્ષણ અંગે વધુ જવાબદાર અભિગમ વિકસે તેવી આશા છે.
કચ્છ માટે પાણી બચાવવું કેમ જરૂરી?
કચ્છમાં વરસાદનું પ્રમાણ અને પાણીની ઉપલબ્ધતા અંગે પડકારો રહે છે. આવી પરિસ્થિતિમાં મળતા વરસાદી પાણીને સાચવવું અને ભૂગર્ભ જળ સહિતના જળસ્રોતોનું જતન કરવું જરૂરી બને છે.
પાણીનો બિનજરૂરી વપરાશ અટકાવવો, લીકેજ દૂર કરવું, વરસાદી પાણીનો યોગ્ય ઉપયોગ કરવો અને લોકોમાં પાણી બચાવવાની સમજ વધારવી જેવા નાના પગલાં પણ લાંબા ગાળે ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે.
દામજીભાઈ એકરવાલાની સ્મૃતિને સમર્પિત પહેલ
‘જલ-મિત્ર’ અભિયાનને દામજીભાઈ એકરવાલાની જળસંરક્ષણ સાથે જોડાયેલી વિચારધારાને આગળ વધારવાના પ્રયાસ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે. તેમની સ્મૃતિમાં શાળાના વિદ્યાર્થીઓને જળસંરક્ષણ સાથે જોડવાનો આ પ્રયાસ નવી પેઢીમાં પાણી પ્રત્યે જવાબદારીની ભાવના વિકસાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
શાળાથી શરૂ થતી જળજાગૃતિ જો પરિવાર અને સમાજ સુધી પહોંચે તો પાણી બચાવવાનો સંદેશ વધુ વ્યાપક બની શકે છે. કચ્છ જેવા વિસ્તારમાં જળસંરક્ષણને રોજિંદા જીવનનો ભાગ બનાવવો આવનારા સમય માટે પણ જરૂરી છે.
